شمس الدين حافظ

512

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

428 - « فضاى سينه » مزن بر دل ز نوكِ غمزه تيرم * كه پيشِ چشمِ بيمارت بميرم نِصابِ حُسن در حدِّ كمال است * زكاتم ده كه مسكين و فقيرم قدح پُر كن كه من در دولتِ عشق * جوانبخت جهانم ، گرچه پيرم چنان پُر شد فضاى سينه از دوست * كه فكر خويش گم شد از ضميرم مبادا جز حسابِ مطرب و مى * اگر نقشى كشد كِلكِ دبيرم در آن غوغا كه كس ، كس را نپرسد * من از پيرِ مغان منّت پذيرم چو طفلان تا كى ، اى زاهد ، فريبى * به سيبِ بوستان و شهد و شيرم قرارى بسته‌ام با مِىفروشان * كه روزِ غم بجز ساغر نگيرم من آن مرغم كه هر شام و سحرگاه * ز بامِ عرش مىآيد صفيرم خوشا آن دم كه استغناىِ مستى * فراغت بخشد از شاه و وزيرم چو حافظ گنجِ او در سينه دارم * اگرچه مدعى بيند ، حقيرم * توضيحات : نوك غمزه ( پيكان و تير عشوه و ناز ) چشم بيمار ( چشم خمار ) نصاب حسن ( سرمايهء زيبايى تو ) كمال ( كامل ) زكات ( چون به حد كمال رسيده پس واجب است زكات آن را بدهى ) دولت عشق ( اقبال و سعادت محبت ) قدح ( ساغر ) جوانبخت ( نيك‌بخت ) دوست ( عشق محبوب ) معنى بيت ( 5 ) ( اگر قلم كاتبم حرفى بنويسد مبادا جز از حساب مطرب و مى چيزى بنويسد يعنى كرام الكاتبين به دفتر حسابم جز مى و مطرب چيزى ننويسد ) معنى بيت ( 6 ) ( در آن آشوب كه كسى از هيچ‌كس نمىپرسد روز قيامت از نعمتهاى فراوان مرشد سپاسگزار و منت‌پذير هستم ) معنى بيت ( 7 ) ( اى زاهد و پارسا ديگر مرا چون كودكان به وعده نعمتهاى بهشتى مانند سيب و عسل و شير فريب مده ) نگيرم ( به دست نگيرم ) صفير ( بانگ ) مرغ ( طاير قدسى ) مفهوم بيت ( 9 ) ( من پرنده قدسى هستم كه در شام و بامداد مرا به آسمان مىخوانند زيرا مرغ آن چمن هستم ) استغناى مستى ( بىنيازى و رهايى از قيد تعلقات ) فراغت ( آسوده‌دلى ) مدعى ( دشمن ) حقير ( بيچاره ) گنج ( گنجينه عشق ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - لسان الغيب در بيتهاى 1 و 2 و آخر به ترتيب فرمايد : ( با نوك تيز ناز و كرشمه دلم را مجروح مكن زيرا من در برابر چشم خمار تو جان فدا مىكنم پس نيازى به تير زدن نمىباشد ) ( سرمايه زيبايى تو به حد كمال و تمام رسيده به‌طورىكه لازم است زكات آن را بپردازى زيرا هر چيزى زكاتى دارد پس زكات زيبايى خود را به اين بيچاره و مسكين بپرداز ) ( همچون حافظ گنج عشق يار را در دل پنهان كرده‌ام ، اگرچه دشمن مرا كوچك و حقير بداند ) خود تفسير كنيد . 2 - اين انديشه و فكر و نيت شبانه‌روز همراه و همگام شما مىباشد ، جناب‌عالى ، شخصى باصداقت و مهربان مىباشيد اما او سياستمدار است و با تفكر عمل مىكند و عشق هم تفكر زياد را نمىپسندد ، بهر صورت چاره شما در صبر و شكيبايى است تا او از ترديد خارج شود . 3 - كارهاى او از روى عمد مىباشد چون مىخواهد شما را امتحان كند پس شما بسيار مواظب باشيد و از روى حوصله ، دقت و محبت كار كنيد . 4 - مسافرتى خوش در پيش داريد . پدر يا همسرتان مشغول معامله‌ايست كه برايش سودآور است اما به او گوشزد كنيد كه مواظب اطراف كار باشد ، بيمار شفا نمىيابد ، شما بر اثر سرعت عمل و دقت از رقيبان خود پيشى خواهيد گرفت . 5 - فرزندم ، تاريك‌ترين شبها ، روشن‌ترين آيينه‌ها براى نگاههاى عارفانه و عاشقانه است . 6 - به يكى از مشاهد متبركه برويد و نذر خود را ادا كنيد ، يكى از بستگان سخت به شما نيازمند است به او توجه كنيد كه دعايش در حق شما مؤثر است .